Kodeks Etyczny

KODEKS ETYCZNY POMORSKIEGO TOWARZYSTWA PSYCHOTERAPII

POSTANOWIENIA WSTĘPNE

Artykuł 1. Charakter Kodeksu

  1. Niniejszy Kodeks Etyczny Pomorskiego Towarzystwa Psychoterapii, zwany dalej „Kodeksem”, stanowi podstawowy dokument określający zasady etyczne obowiązujące członków Pomorskiego Towarzystwa Psychoterapii, zwanego dalej „Towarzystwem”, oraz osoby współpracujące z Towarzystwem w zakresie określonym umowami lub regulacjami Towarzystwa.
  2. Kodeks określa standardy etyczne odnoszące się do działalności psychoterapeutycznej, szkoleniowej, superwizyjnej, diagnostycznej, naukowej, edukacyjnej i organizacyjnej prowadzonej przez członków Towarzystwa.
  3. Poza niniejszym Kodeksem osoby objęte jego zakresem są zobowiązane do przestrzegania obowiązującego prawa, statutu Towarzystwa, uchwał jego organów oraz innych regulacji etycznych i zawodowych właściwych dla zakresu podejmowanych działań.
  4. W przypadku kolizji między literą Kodeksu a dobrem osoby korzystającej z pomocy, członek Towarzystwa kieruje się zasadami ochrony życia, zdrowia, godności i bezpieczeństwa człowieka, z poszanowaniem prawa powszechnie obowiązującego.
  5. Kodeks ma służyć ochronie osób korzystających z psychoterapii, wspieraniu odpowiedzialnej praktyki psychoterapeutycznej, ochronie jakości kształcenia oraz budowaniu zaufania społecznego do psychoterapii.

ROZDZIAŁ I

PREAMBUŁA

Artykuł 2. Dobro człowieka jako naczelna wartość

  1. Psychoterapia należy do tych dziedzin działalności profesjonalnej, w których centrum zainteresowania i oddziaływania pozostaje człowiek jako osoba niepowtarzalna, autonomiczna, podatna na zranienie i posiadająca godność niezależną od stanu zdrowia, historii życia, światopoglądu, sprawności czy statusu społecznego.
  2. Podstawą etyki psychoterapeuty jest dobro osoby korzystającej z pomocy. Psychoterapeuta podejmuje działania w taki sposób, aby kontakt z nim był pomocny, bezpieczny i respektujący podmiotowość drugiego człowieka.
  3. Psychoterapeuta odstępuje od działań, których skutkiem mogłoby być wyrządzenie szkody, pogłębienie cierpienia, nadużycie zależności lub naruszenie praw osoby korzystającej z pomocy.
  4. Szczególny charakter relacji psychoterapeutycznej, opartej na asymetrii ról, zaufaniu i dostępie do wrażliwych treści osobistych, uzasadnia konieczność stawiania szczególnie wysokich wymagań etycznych psychoterapeutom.
  5. Psychoterapeuci respektują podstawowe prawa człowieka oraz zasady ochrony przed dyskryminacją niedyskryminacji wynikające z prawa krajowego i międzynarodowego.
  6. Punktem odniesienia dla niniejszego Kodeksu są uniwersalne prawa człowieka, poszanowanie godności osoby ludzkiej, nadrzędnej zasady ochrony zdrowia i życia nieszkodzenia, odpowiedzialność zawodowa oraz dążenie do wysokiej jakości psychoterapii. 

Artykuł 3. Definicje

Na potrzeby niniejszego Kodeksu:

  1. Psychoterapeuta – osoba prowadząca psychoterapię: lub będąca w trakcie całościowego szkolenia psychoterapeutycznego, po ukończeniu drugiego roku, która uzyskała zgodę kierownika kursu; ukończyła całościowe szkolenie psychoterapeutyczne i jest w trakcie certyfikacji; posiadaja certyfikat pscyhoterapeuty.
  2. Osoba korzystająca z pomocy – osoba uczestnicząca w konsultacji, diagnozie, procesie psychoterapii,lub innej formie pomocy psychologicznej lub psychoterapeutycznej. Zmieniłem kolejność
  3. Superwizja – proces szkolenia, nadzoru i profesjonalnej refleksji nad praktyką kliniczną prowadzony przez uprawnionego rekomendowanego superwizora. 

Artykuł 4. Tożsamość etyczna Pomorskiego Towarzystwa Psychoterapii

  1. Pomorskie Towarzystwo Psychoterapii uznaje psychoterapię za dziedzinę wymagającą kompetencji teoretycznych, klinicznych, relacyjnych i etycznych.
  2. Towarzystwo uznaje, że różnorodność podejść psychoterapeutycznych może stanowić wartość, o ile praktyka opiera się na rzetelnym przygotowaniu, odpowiedzialności zawodowej, superwizji i poszanowaniu dobra osób korzystających z pomocy.
  3. Towarzystwo przyjmuje, że etyczna praktyka psychoterapeutyczna wymaga zarówno profesjonalnych kwalifikacji, jak i stałej refleksji nad własną pracą, ograniczeniami, wpływem relacji terapeutycznej oraz skutkami podejmowanych decyzji.
  4. Towarzystwo uznaje znaczenie wrażliwości/różnorodności kulturowej, społecznej i rozwojowej oraz sprzeciwia się dyskryminacji, uprzedmiotowieniu i nadużywaniu przewagi wynikającej z roli zawodowej.

ROZDZIAŁ II

ZASADY OGÓLNE

Artykuł 5. Poszanowanie praw i godności osoby

  1. Psychoterapeuta działa z poszanowaniem praw człowieka, godności osoby i jej autonomii.
  2. Szanuje prawo osoby do prywatności, intymności, samostanowienia oraz własnego rozumienia dobra, o ile nie narusza to bezpieczeństwa jej samej lub innych osób.
  3. Psychoterapeuta nie narzuca osobie korzystającej z pomocy własnego światopoglądu, systemu wartości, poglądów politycznych, przekonań religijnych ani wzorców stylu życia.
  4. Psychoterapeuta respektuje odmienność doświadczeń życiowych, rodzinnych, kulturowych, cielesnych, społecznych i tożsamościowych.
  5. Niedopuszczalne jest różnicowanie jakości pomocy, dostępności pomocy lub sposobu traktowania ze względu na płeć, tożsamość płciową, orientację seksualną, wiek, niepełnosprawność, pochodzenie, narodowość, język, religię, światopogląd, status materialny, stan zdrowia, sytuację rodzinną lub inne cechy osobiste.
  6. Okoliczność, że kontakt z psychoterapeutą nie ma w pełni dobrowolnego charakteru, nie zwalnia psychoterapeuty z poszanowania praw i godności osoby bezpośrednio objętej działaniami. Okoliczności w których psychoterapia jest nakazana przez sąd lub inny organ zewnętrzny/nadrzędny, nie zwalnia itd.

Artykuł 6. Dbałość o dobro osoby korzystającej z pomocy

  1. Nadrzędną wartością w działaniach psychoterapeuty jest dobro osoby korzystającej z pomocy.
  2. Psychoterapeuta chroni dobro osoby zarówno poprzez unikanie szkody, jak i poprzez wspieranie zmiany, rozwoju, lepszego rozumienia siebie, poprawy funkcjonowania psychicznego oraz wzmacniania zdolności do życia w relacjach i społeczeństwie.
  3. Psychoterapeuta bierze pod uwagę, że dobro osoby może być rozumiane różnie w zależności od kontekstu rozwojowego, kulturowego, rodzinnego i osobistego.
  4. W sytuacji konfliktu interesów pomiędzy dobrem osoby bezpośrednio objętej pomocą a interesem instytucji, rodziny, zleceniodawcy lub środowiska, psychoterapeuta w pierwszej kolejności chroni dobro tej osoby, z uwzględnieniem obowiązków wynikających z powszechnie obowiązującego prawa.

Artykuł 7. Kompetencja

  1. Psychoterapeuta podejmuje jedynie takie działania, do których posiada odpowiednie przygotowanie, kwalifikacje, doświadczenie i kompetencje osobiste.
  2. Psychoterapeuta zna granice swojej wiedzy i umiejętności oraz zgodnie z prawdą przedstawia swoje wykształcenie, status zawodowy, doświadczenie kliniczne, szkolenia i certyfikaty.
  3. Psychoterapeuta dba o stały rozwój zawodowy, aktualizuje wiedzę, korzysta z dorobku nauki, poddaje swoją pracę refleksji, superwizji i ocenie środowiskowej.
  4. Psychoterapeuta nie podejmuje się zadań przekraczających jego kompetencje, a w razie potrzeby kieruje osobę do specjalisty bardziej kompetentnego.
  5. Kompetencja zawodowa obejmuje również wrażliwość etyczną, zdolność rozpoznawania dylematów i gotowość konsultowania ich z innymi specjalistami.

Artykuł 8. Odpowiedzialność

  1. Psychoterapeuta jest świadomy szczególnej odpowiedzialności wynikającej z charakteru pełnionego zawodu.
  2. Odpowiada za jakość swoich działań, za sposób korzystania z wiedzy psychoterapeutycznej oraz za przewidywalne skutki swoich decyzji wobec osoby, jej bliskich i środowiska.
  3. Psychoterapeuta bierze pod uwagę możliwe korzyści i ryzyka, nie podejmuje działań nieproporcjonalnie obciążających, destabilizujących lub zagrażających osobie korzystającej z pomocy. 
  4. Psychoterapeuta dba o zaufanie społeczne do psychoterapii, nie ukrywając przy tym poważnych błędów czy naruszeń etycznych, jeśli ich ujawnienie w odpowiedniej procedurze służy ochronie osób.
  5. Psychoterapeuta zachowuje niezależność zawodową i nie pozwala, by naciski organizacyjne, finansowe, ideologiczne lub towarzyskie obniżały jakość i wpływały na etykę  jego pracy.

Artykuł 9. Uczciwość

  1. Psychoterapeuta działa w sposób przejrzysty i rzetelny.
  2. Informuje o swoich kwalifikacjach, skuteczności stosowanych metod, możliwości pomocy ani charakteru relacji zawodowej. 
  3. Nie wzbudza nierealistycznych oczekiwań wobec terapii, nie obiecuje określonych rezultatów, których nie może odpowiedzialnie przewidzieć.
  4. W relacjach zawodowych unika manipulacji, wykorzystywania zależności, instrumentalnego traktowania osób oraz konfliktów interesów, które mogłyby naruszyć dobro osoby korzystającej z pomocy.
  5. Nie odnosi się do diagnoz, opinii i przebiegu procesów terapeutycznych, których nie był uczestnikiem.

Artykuł 10. Solidarność zawodowa i odpowiedzialność za środowisko

  1. Członkowie Towarzystwa tworzą środowisko zawodowe oparte na wzajemnym szacunku, koleżeństwie i odpowiedzialności za wspólny standard pracy.
  2. Psychoterapeuci bardziej doświadczeni wspierają rozwój młodszych kolegów i koleżanek, szczególnie w obszarze etycznym, klinicznym i superwizyjnym.
  3. Psychoterapeuta reaguje na naruszenia zasad etycznych ze strony innych specjalistów, kierując się ochroną osób korzystających z pomocy

ROZDZIAŁ III

PRAWA OSOBY KORZYSTAJĄCEJ Z POMOCY

Artykuł 11. Prawo do autonomii i podmiotowości

  1. Osoba korzystająca z pomocy ma prawo do podmiotowego traktowania w przeciwieństwie do przedmiotowego oddziaływania.
  2. Ma prawo do współdecydowania o celach, formie i warunkach terapii w zakresie możliwym ze względu na charakter zgłoszonego problemu, wiek, stan psychiczny i przepisy prawa.
  3. Psychoterapeuta wspiera autonomię osoby, także wtedy, gdy osoba doświadcza zależności, kryzysu lub ograniczeń decyzyjnych.
  4. Psychoterapeuta nie wykorzystuje przewagi wynikającej z roli zawodowej, posiadanej wiedzy, dostępu do informacji lub emocjonalnego znaczenia relacji terapeutycznej.

Artykuł 12. Świadoma zgoda i kontrakt terapeutyczny

  1. Psychoterapeuta podejmuje działania wyłącznie za świadomą zgodą osoby korzystającej z pomocy, z wyjątkiem przypadków określonych w powszechnie obowiązującym prawie.
  2. Świadoma zgoda wymaga przekazania osobie zrozumiałych informacji na temat:
    1. charakterze i celu proponowanych działań,
    2. sposobie pracy i możliwych formach kontaktu,
    3. przewidywanych korzyściach i ograniczeniach,
    4. zasadach poufności i wyjątkach od niej,
    5. zasadach płatności, odwoływania sesji, zakończenia współpracy,
    6. możliwym ryzyku niepowodzenia lub konieczności konsultacji z innymi specjalistami.
  3. Psychoterapeuta upewnia się, że osoba rozumie przekazywane informacje.
  4. W przypadku dłuższej współpracy psychoterapeuta zawiera z osobą kontrakt terapeutyczny, ustny lub pisemny, określający warunki i zasady współpracy. 
  5. Kontrakt terapeutyczny powinien w szczególności obejmować:

– cele i charakter pracy terapeutycznej

– zasady częstotliwości spotkań

– zasady refundacji

–  odwoływania sesji

– zasady kontaktu poza sesjami

– poufność

  • dostępu do dokumentacji
  • ochrony danych osobowych
  1. Kontrakt powinien być aktualizowany, jeśli zmienia się charakter pracy, cele, częstotliwość spotkań, forma kontaktu lub inne istotne warunki.
  2. Osoba ma prawo do zadawania pytań, odmowy odpowiedzi na niektóre pytania oraz wycofania zgody, z zastrzeżeniem ograniczeń wynikających z prawa i specyfiki sytuacji klinicznej.
  3. Osoba korzystająca z pomocy ma prawo w każdym momencie zakończyć współpracę lub zwrócić się do innego specjalisty.

Artykuł 13. Osoby o ograniczonej zdolności do wyrażania zgody

  1. Jeśli osoba nie jest w stanie w pełni wyrazić świadomej zgody, psychoterapeuta działa zgodnie z przepisami prawa oraz w możliwie największym stopniu uwzględnia dobro, wolę i poziom rozumienia tej osoby.
  2. W przypadku dzieci i osób małoletnich psychoterapeuta respektuje przepisy dotyczące zgody przedstawicieli ustawowych/opiekunów prawnych, a jednocześnie dąży do uzyskania zgody lub przynajmniej świadomego przyzwolenia małoletniego w zakresie odpowiednim do jego wieku i dojrzałości.
  3. Psychoterapeuta opiekunom prawnym granice poufności w pracy z małoletnim i jasno określa, jakie informacje mogą być przekazywane, a jakie pozostają objęte tajemnicą.
  4. W pracy z osobami zależnymi, z niepełnosprawnością, w kryzysie psychicznym lub w stanie ograniczającym zdolność podejmowania decyzji psychoterapeuta zachowuje szczególną wrażliwość etyczną.

Artykuł 14. Prawo do prywatności i poufności

  1. Osoba korzystająca z pomocy ma prawo do ochrony prywatności, intymności i poufności.
  2. Wkraczanie w prywatne i intymne obszary życia osoby jest dopuszczalne jedynie w takim zakresie, w jakim pozostaje to niezbędne dla celów terapeutycznych, diagnostycznych lub superwizyjnych. 
  3. Psychoterapeuta zachowuje dyskrecję i dbałość o minimalizowanie cierpienia związanego z ujawnianiem informacji osobistych w procesie psychoterapii.
  4. Poufność może zostać ograniczona wyłącznie w sytuacjach:

– zagrożenia zdrowia bądź życia pacjenta  lub innych osób

– obowiązku wynikającego z powszechnie obowiązującego prawa

– postępowania przed organami etycznymi Towarzystwa.

  1. Tajemnicą zawodową objęte są wszystkie informacje uzyskane w związku z wykonywaniem czynności psychoterapeutycznych, diagnostycznych, superwizyjnych i szkoleniowych, a także, o ile to możliwe, sam fakt korzystania z pomocy.
  2. Tajemnica zawodowa obowiązuje także po zakończeniu terapii oraz po śmierci osoby, z zastrzeżeniem wyjątków określonych prawem.

Artykuł 15. Ograniczenia poufności

  1. Psychoterapeuta może odstąpić od zasady poufność wyłącznie wtedy, gdy:
    1. istnieje zagrożenie zdrowia  lub życia pacjenta lub innych osób,
    2. wymagają tego przepisy prawa lub prawomocne żądanie uprawnionego organu,
    3. osoba wyraziła świadomą zgodę na ujawnienie określonych informacji.
  2. Zakres ujawnianych informacji powinien być zawsze ograniczony do minimum koniecznego dla osiągnięcia celu ujawnienia.
  3. Psychoterapeuta informuje osobę o konieczności ograniczenia poufności.

Artykuł 16. Zarządzanie informacją i dokumentacją

  1. Psychoterapeuta prowadzi dokumentację swojej pracy w zakresie adekwatnym do charakteru praktyki, przepisów prawa i standardów zawodowych.
  2. Dokumentacja powinna być rzetelna, czytelna, adekwatna i zabezpieczona przed nieuprawnionym dostępem.
  3. Psychoterapeuta przechowuje dokumentację przez okres wymagany prawem, a jeśli prawo nie określa tego jednoznacznie dla danej formy praktyki, przez okres uzasadnionym ochroną interesów osoby i standardem zawodowym.
  4. Psychoterapeuta posiada plan zabezpieczenia i przekazania dokumentacji na wypadek swojej śmierci, choroby, niezdolności do pracy lub zamknięcia praktyki.
  5. Osoba ma prawo do informacji o sposobie prowadzenia i przechowywania dokumentacji oraz, w granicach prawa, do wglądu do danych jej dotyczących.
  6. Udostępnienie dokumentacji osobom trzecim wymaga podstawy prawnej lub zgody osoby, której dokumentacja dotyczy.

Artykuł 17. Nagrywanie sesji i wykorzystanie materiału klinicznego

  1. Nagrywanie sesji psychoterapeutycznych, szkoleniowych lub superwizyjnych wymaga uprzedniej, wyraźnej i świadomej pisemnej zgody wszystkich osób uczestniczących.
  2. Psychoterapeuta wyjaśnia cel nagrania, sposób jego wykorzystania, czas przechowywania, zasady bezpieczeństwa i możliwość cofnięcia zgody.
  3. Nagrania mogą być wykorzystywane wyłącznie w celu, do którego który została wyrażona zgoda.
  4. Nagrania mogą być udostępniane jedynie osobie/osobom którym zgoda taka została udzielona.

ROZDZIAŁ IV

ODPOWIEDZIALNOŚĆ WOBEC OSOBY KORZYSTAJĄCEJ Z POMOCY

Artykuł 18. Granice kompetencji

  1. Psychoterapeuta działa w granicach swoich kompetencji i nie podejmuje się pracy, do której nie jest wystarczająco przygotowany.
  2. Jeśli jego wiedza lub doświadczenie są niewystarczające, podejmuje szkolenie, konsultację, superwizję lub kieruje osobę do innego specjalisty.
  3. Psychoterapeuta uwzględnia własne ograniczenia osobiste, zdrowotne, emocjonalne i sytuacyjne.
  4. Jeżeli stan psychoterapeuty może obniżać jakość pracy lub zwiększać ryzyko szkody, ogranicza zakres praktyki, czasowo ją zawiesza lub korzysta z pomocy profesjonalnej.

Artykuł 19. Dbałość o siebie jako obowiązek etyczny

  1. Dbanie o własną kondycję psychiczną, fizyczną i zawodową stanowi obowiązek etyczny psychoterapeuty.
  2. Psychoterapeuta monitoruje oznaki wypalenia, przeciążenia, dezorganizacji, uzależnienia, kryzysu psychicznego lub innych stanów mogących wpływać na bezpieczeństwo pracy.
  3. Korzysta z pomocy, gdy jest to potrzebne, i nie kontynuuje pracy w sposób zagrażający osobom korzystającym z pomocy.
  4. Członkowie Towarzystwa, którzy zauważają u kolegi lub koleżanki oznaki obniżenia zdolności do odpowiedzialnej praktyki, powinni reagować z troską, delikatnością i odpowiedzialnością. 

Artykuł 20. Przekierowanie i konsultowanie

  1. Psychoterapeuta kieruje osobę do innego specjalisty, jeśli wymaga tego sytuacja kliniczna, zakres kompetencji, potrzeba farmakoterapii, leczenia psychiatrycznego, pomocy prawnej, medycznej lub interwencji kryzysowej.
  2. Przekierowaniu powinno towarzyszyć czytelne wyjaśnienie przyczyn oraz wskazanie możliwych opcji dalszej pomocy.
  3. Jeśli istnieje konflikt pomiędzy osobistymi przekonaniami psychoterapeuty a potrzebami osoby korzystającej z pomocy, psychoterapeuta nie podejmuje działań impulsywnych; najpierw rozpoznaje własne ograniczenia, korzysta z konsultacji i superwizji, a następnie podejmuje decyzję służącą ochronie dobra tej osoby. 

Artykuł 21. Sytuacje nagłe, kryzysowe i suicydalne

  1. Psychoterapeuta pracujący z osobami w kryzysie posiada podstawową wiedzę i przygotowanie do rozpoznawania ryzyka samobójczego, autoagresji, przemocy i innych sytuacji zagrożenia.
  2. W miarę możliwości ustala z osobą plan postępowania na wypadek kryzysu, w tym dane kontaktowe do służb ratunkowych, bliskiej osoby lub innych form pomocy.
  3. W sytuacjach bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia psychoterapeuta podejmuje działania adekwatne do sytuacji, także wtedy, gdy wymaga to ograniczenia poufności.

Artykuł 22. Ubezpieczenie odpowiedzialności zawodowej

  1. Psychoterapeuta powinien bezwzględnie posiadać ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej związanej z wykonywaniem zawodu.

ROZDZIAŁ V

DIAGNOZA, OCENA I FORMUŁOWANIE PRZYPADKU

Artykuł 23. Zasady ogólne

  1. Psychoterapeuta, opracowując i wykorzystując narzędzia diagnozy, oceny psychologicznej lub formułowania przypadku, kieruje się dobrem pacjenta i dbałością o adekwatność kliniczną.
  2. Nie stosuje metod, których nie zna lub które nie są odpowiednie dla danej osoby, celu lub kontekstu.
  3. Szanuje prawo osoby do otrzymania wyjaśnienia celu, charakteru i ograniczeń stosowanych metod.

Artykuł 24. Odpowiedzialność za ocenę

  1. Psychoterapeuta bierze odpowiedzialność za jakość interpretacji wyników, trafność wniosków i ich sposób przekazania.
  2. Wskazuje ograniczenia diagnozy, niepewność wniosków oraz czynniki, które mogły wpłynąć na wynik oceny.
  3. Nie przedstawia niepełnej lub nieaktualnej oceny jako całościowego i ostatecznego obrazu osoby.
  4. Nie zachęca osób niekompetentnych do stosowania metod diagnostycznych lub interpretowania danych klinicznych poza ich przygotowaniem.

Artykuł 25. Informacja zwrotna

  1. Osoba korzystająca z pomocy ma prawo do informacji zwrotnej o wynikach diagnozy, formułowaniu problemu, rekomendacjach i ograniczeniach z niej wynikających..
  2. Informacja zwrotna powinna być przekazana językiem zrozumiałym, nienaruszającym godności pacjenta i możliwie wspierającym  rozumienie sytuacji.

ROZDZIAŁ VI

RELACJA TERAPEUTYCZNA

Artykuł 26. Charakter relacji terapeutycznej

  1. Relacja terapeutyczna jest relacją profesjonalną, asymetryczną i opartą na zaufaniu.
  2. Psychoterapeuta ponosi pełną odpowiedzialność za ustanawianie, utrzymywanie i egzekwowanie jej granic.
  3. Zakres dopuszczalnej bliskości, ujawniania siebie, elastyczności ram i interwencji poza  settingiem powinien być każdorazowo rozważany w perspektywie dobra pacjenta, ryzyka nadużycia i spójności z metodą pracy.
  4. Psychoterapeuta nie podejmuje relacji romantycznej, erotycznej i seksualnej z osobą korzystającą z pomocy ani z osobą pozostającą w niedawnej relacji terapeutycznej co najmniej przez 2 lata. 

Artykuł 27. Granice zawodowe

  1. Granice zawodowe obejmują w szczególności:
    1. termin, czas, częstotliwość i miejsce spotkań,
    2. zasady kontaktu między sesjami,
    3. zasady korzystania z komunikacji elektronicznej,
    4. zasady płatności i odwoływania sesji,
    5. fizyczny kontakt,
    6. obecność w mediach społecznościowych,
    7. przypadkowe kontakty i poza gabinetem,
    8. przyjmowanie podarunków
    9. inne istotne okoliczności mogące wpływać na charakter relacji, które nie zostały wymienione powyżej.
  2. Psychoterapeuta powinien możliwie jasno określać zasady kontaktu i relacji w kontrakcie na samym początku współpracy

Artykuł 28. Wykorzystywanie osoby korzystającej z pomocy

  1. Psychoterapeuta nie może nadużywać  zasobów pacjenta w żadnej sferze: emocjonalnej, seksualnej, finansowej, ideologicznej, społecznej, informacyjnej ani organizacyjnej.
  2. Niedopuszczalne jest używanie wpływu wynikającego z relacji terapeutycznej dla osiągania osobistych korzyści, prestiżu, zależności, wdzięczności lub lojalności przekraczającej cele terapii.
  3. Psychoterapeuta jest szczególnie ostrożny wobec zjawisk idealizacji, zależności, przeniesienia i potrzeb opiekuńczych lub erotycznych, jakie mogą pojawiać się w terapii.

Artykuł 29. Relacje wielorakie

  1. Psychoterapeuta unika relacji wielorakich, które mogą zagrażać bezstronności, bezpieczeństwu osoby lub integralności procesu terapeutycznego.
  2. Relacja wieloraka powstaje wtedy, gdy poza relacją terapeutyczną psychoterapeuta pozostaje z daną osobą lub jej bliskimi także w relacji rodzinnej, przyjacielskiej, biznesowej, organizacyjnej, szkoleniowej, nadzorczej, towarzyskiej lub innej.
  3. Jeśli uniknięcie relacji wielorakiej jest niemożliwe, psychoterapeuta:
    1. rozpoznaje ryzyka,
    2. omawia je w możliwym zakresie z osobą,
    3. ustala granice,
    4. korzysta z konsultacji lub superwizji,
    5. dokumentuje tok rozumowania etycznego.
  4. W sytuacji nieprzewidzianego wytworzenia się relacji wielorakiej psychoterapeuta podejmuje działania minimalizujące ryzyko szkody.

Artykuł 30. Relacje seksualne, romantyczne i bliskie

  1. Relacje seksualne lub romantyczne z osobą będącą w terapii są bezwzględnie zakazane.
  2. Niedopuszczalne jest przerywanie terapii w celu nawiązania relacji seksualnej, romantycznej lub quasi-partnerskiej.
  3. Rozpoczęcie terapii z byłym partnerem seksualnym lub romantycznym jest co do zasady niedopuszczalne.
  4. Relacje przyjacielskie, seksualne, romantyczne lub biznesowe z byłym klientem obciążone są wysokim ryzykiem nadużycia i powinny być traktowane jako etycznie wysoce problematyczne.
  5. Nawet po dwóch latach psychoterapeuta ma obowiązek ocenić, czy asymetria relacji, utrzymujące się zależności, podatność osoby lub znaczenie wcześniejszej terapii nie czynią takiej relacji nieetycznej, noszącej znamiona nadużycia bądź wykorzystania.

Artykuł 31. Płatność, opłaty, prezenty i barter

  1. Psychoterapeuta informuje o zasadach odpłatności, wysokości opłat, płatności za odwołane sesje i możliwych zmianach ceny.
  2. Zasady finansowe powinny być transparentne, możliwie przewidywalne i uzgodnione z wyprzedzeniem.
  3. Dopuszczalne jest udzielanie pomocy pro bono lub po obniżonej stawce, jeśli nie narusza to granic zawodowych i nie ma wpływu na jakość pracy.
  4. Wymiana barterowa z osobą będącą w terapii jest co do zasady niedopuszczalna, ponieważ stwarza ryzyko konfliktu interesów i zniekształcenia relacji terapeutycznej.
  5. Psychoterapeuta nie powinien przyjmować prezentów, ponieważ mogłyby stanowić formę nacisku, wdzięczności o zobowiązującym charakterze, próbę obejścia zasad finansowych lub sygnał niebezpiecznej zmiany charakteru relacji.

Artykuł 32. Zakończenie terapii

  1. Psychoterapeuta dąży do przemyślanego i odpowiedzialnego zakończenia terapii, które jest omówione i uzgodnione z pacjentem.
  2. Terapia może zostać zakończona, gdy ustąpiły objawy, cele zostały osiągnięte, gdy osoba nie potrzebuje dalszej pomocy, gdy dotychczasowa forma pomocy jest przeciwskuteczna, gdy potrzebna jest inna forma pomocy lub gdy dalsza praca mogłaby wręcz szkodzić pacjentowi.
  3. W sytuacji zagrożenia bezpieczeństwa psychoterapeuty lub poważnego naruszenia warunków współpracy dopuszczalne jest wcześniejsze zakończenie terapii, jednak z zachowaniem możliwie wysokiej staranności co do ochrony osoby.

ROZDZIAŁ VII

WSPÓŁPRACA Z INNYMI SPECJALISTAMI

Artykuł 33. Szacunek dla kompetencji innych zawodów

  1. Psychoterapeuta posiada niezbędną wiedzę w zakresie psychiatrii, psychologii, medycyny, pracy socjalnej, pedagogiki, interwencji kryzysowej i innych zawodów pomocowych.
  2. W razie potrzeby współpracuje w ramach zespołu interdyscyplinarnego z innymi specjalistami z poszanowaniem ich kompetencji i z zachowaniem dobra osoby korzystającej z pomocy. Powołanie zespołu dyscyplinarnego w procesie leczenia pacjenta, wymaga jego pisemnej zgody.

Artykuł 34. Równoległa pomoc

  1. Jeśli osoba korzysta równolegle z pomocy innych specjalistów, psychoterapeuta omawia z nią znaczenie tej równoległości i dąży do minimalizowania konfliktów oraz dezorganizacji procesu leczenia.
  2. Współpraca z innymi specjalistami wymaga zgody osoby, chyba że zachodzą przesłanki prawne lub etyczne do ograniczenia poufności.

Artykuł 35. Nadużywanie relacji zawodowych

  1. Psychoterapeuta nie wykorzystuje relacji z innymi specjalistami, współpracownikami, superwizantami, uczestnikami szkoleń ani osobami podporządkowanymi dla osiągania jednostronnych korzyści.
  2. Niedopuszczalne są wszelkie formy molestowania, przemocy, zastraszania, odwetu, poniżania, nękania i dyskryminacji.

Artykuł 36. Reagowanie na naruszenia etyczne

  1. W przypadku powzięcia informacji o możliwym naruszeniu zasad etycznych przez innego specjalistę psychoterapeuta powinien, jeśli to możliwe i bezpieczne, najpierw rozważyć bezpośrednią, rzeczową i pełną szacunku rozmowę.
  2. Jeśli naruszenie ma charakter poważny, trwa, nie daje się rozwiązać nieformalnie albo wymaga ochrony pacjenta, psychoterapeuta zgłasza sprawę do właściwego organu, w tym Komisji Etyki Towarzystwa lub innych uprawnionych instytucji.

ROZDZIAŁ VIII

PRACA ONLINE I Z WYKORZYSTANIEM TECHNOLOGII

Artykuł 37. Zasady ogólne

  1. Psychoterapeuta prowadzący psychoterapię, konsultacje, superwizję, szkolenie lub inne działania za pomocą środków przekazu na odległość rozwija kompetencje techniczne, prawne i etyczne związane z tą formą pracy. 
  2. Jest świadomy ograniczeń kontaktu za pomocą środków przekazu na odległość, w tym ograniczeń związanych z brakiem części danych niewerbalnych, bezpieczeństwem transmisji, awariami technicznymi i trudniejszą interwencją kryzysową.
  3. Praca za pomocą środków przekazu na odległość  może być prowadzona jedynie wtedy, gdy jest adekwatna do potrzeb osoby i bezpieczna w danych warunkach.

Artykuł 38. Świadoma zgoda w pracy online

  1. Przed rozpoczęciem pracy online psychoterapeuta powinien omówić z pacjentem dodatkowe ryzyka i ograniczenia tej formy kontaktu.
  2. Wyjaśnia zasady bezpieczeństwa, alternatywne sposoby kontaktu, procedury na wypadek awarii, różnice stref czasowych, miejsce przebywania osoby oraz możliwości reagowania kryzysowego.
  3. Psychoterapeuta Może odmówić pracy w formie zdalnej, jeśli oceni ją jako nieadekwatną do zgłaszanego problemu lub nie gwarantującą niezbędnego poziomu bezpieczeństwa relacji.

Artykuł 39. Poufność i identyfikacja

  1. Psychoterapeuta podejmuje niezbędne środki gwarantujące poufność w pracy za pośrednictwem przekazu na odległość tzw. online.
  2. Ustala sposób potwierdzania tożsamości pacjenta, o ile jest to potrzebne i wymagane przez prawo.
  3. Omawia warunki prywatności po stronie pacjenta, w tym obecność innych osób, możliwość podsłuchu, nagrywania oraz bezpiecznego otoczenia.
  4. Psychoterapeuta nie zakłada, że technologia gwarantuje pełną poufność.

Artykuł 40. Sytuacje nagłe w pracy online

  1. Psychoterapeuta przed podjęciem pracy w trybie online powinien posiadać informacje niezbędne do reagowania kryzysowego, w szczególności miejsce przebywania osoby, kontakt alarmowy i podstawowe dane o lokalnych możliwościach pomocy.
  2. W przypadku wzrostu ryzyka psychoterapeuta może zalecić lub wymagać przejścia w tryb do pracy stacjonarnej, konsultację psychiatryczną lub inną adekwatną formę pomocy.

ROZDZIAŁ IX

ODPOWIEDZIALNOŚĆ SPOŁECZNA, OBECNOŚĆ W PRZESTRZENI PUBLICZNEJ I REKLAMA

Artykuł 41. Odpowiedzialność społeczna

  1. Psychoterapeuta jest świadomy znaczenia swoich wystąpień publicznych na osoby korzystające z pomocy, środowisko zawodowe i społeczne rozumienie psychoterapii.
  2. Wypowiadając się publicznie, dba o rzetelność, umiar, szacunek oraz odróżnia twierdzenia oparte na wiedzy od prywatnych opinii.
  3. Nie wykorzystuje autorytetu zawodowego do szerzenia treści niesprawdzonych, dwuznacznych, stygmatyzujących lub niepotwierdzonych naukowo.

Artykuł 42. Media społecznościowe

  1. Psychoterapeuta oddziela, w miarę możliwości, sferę prywatną od zawodowej w szeroko pojętej przestrzeni społecznej.
  2. Zachowuje świadomość, że treści przez niego publikowane mogą stać się publiczne, trwałe i możliwe do wykorzystania poza pierwotnym kontekstem.
  3. Nie publikuje treści naruszających godność osób korzystających z pomocy, poufność relacji terapeutycznej lub zaufanie do zawodu.
  4. Nie odwiedza profili osób będących w terapii.
  5. Nie podejmuje prywatnych interakcji w mediach społecznościowych z osobami będącymi w terapii.

Artykuł 43. Reklama i autoprezentacja

  1. Psychoterapeuta może informować o swojej ofercie, kwalifikacjach i zakresie pracy, pod warunkiem że czyni to rzetelnie, w sposób etyczny.
  2. Niedopuszczalne jest:
    1. przypisywanie sobie kwalifikacji, których się nie posiada,
    2. sugerowanie gwarantowanej skuteczności,
    3. porównawcze deprecjonowanie innych specjalistów,
    4. używanie lęku, wstydu lub manipulacji do pozyskiwania klientów,
    5. wykorzystywanie świadectw klientów w sposób naruszający godność lub poufność.
    6. powoływania się na “autorytety” bez wyraźniej rekomendacji
  3. Informacja publiczna o usługach psychoterapeutycznych powinna służyć odbiorcy w uzyskaniu rzetelnej informacji na temat świadczonych usług, a nie ich reklamie.
  4. Psychoterapeuta nie wykorzystuje swojej pozycji naukowej lub organizacyjnej do promowania usług.

ROZDZIAŁ X

ODPOWIEDZIALNOŚĆ WOBEC TOWARZYSTWA I STANDARDÓW ZAWODOWYCH

Artykuł 44. Obowiązek przestrzegania standardów

  1. Członek Towarzystwa przestrzega statutu, kodeksu etycznego, standardów szkoleniowych, standardów certyfikacyjnych i innych uchwał organów Towarzystwa.
  2. Dba o dobre imię Towarzystwa, poprzez odpowiedzialne współtworzenie standardów jakości własnego rozwoju zawodowego, procesów szkoleniowych i świadczonych usług.
  3. Nie posługuje się członkostwem, rekomendacją ani certyfikatem Towarzystwa w sposób wprowadzający w błąd.

Artykuł 45. Współodpowiedzialność za jakość kształcenia

  1. Osoby prowadzące szkolenia, staże, superwizję lub mentoring odpowiadają za merytoryczny i etyczny poziom swojej pracy.
  2. Towarzystwo uznaje, że jakość kształcenia psychoterapeutów ma bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo osób korzystających z psychoterapii.
  3. Członkowie Towarzystwa wspierają rzetelne standardy szkoleniowe i nie tolerują praktyk obniżających jakość kształcenia.

ROZDZIAŁ XI

ETYCZNE ASPEKTY SZKOLENIA, DYDAKTYKI I MENTORINGU

Artykuł 46. Relacja szkoleniowa

  1. Relacja szkoleniowa i dydaktyczna ma charakter profesjonalny i nie może być wykorzystywana do budowania osobistej zależności emocjonalnej, finansowej ani erotycznej czy seksualnej.
  2. Osoby szkolące dbają o przejrzystość zasad uzyskania zaliczania, oceniania, informacji zwrotnej i możliwości dalszego rozwoju.
  3. Informacja zwrotna powinna być rzetelna, konkretna, nienaruszająca godności i ukierunkowana na rozwój.
  4. Niedopuszczalne jest upokarzanie, zawstydzanie, zastraszanie lub arbitralne ocenianie uczestników szkolenia.

Artykuł 47. Wykorzystywanie zależności szkoleniowej

  1. Osoba prowadząca szkolenie nie wykorzystuje pozycji autorytetu, wpływu certyfikacyjnego ani zależności uczestników dla własnych korzyści.
  2. Jeśli połączenie ról jest nieuniknione, konieczne jest jasne określenie granic, procedur i zabezpieczeń.

ROZDZIAŁ XII

ETYCZNE ASPEKTY SUPERWIZJI

Artykuł 48. Charakter superwizji

  1. Superwizja służy ochronie osób korzystających z pomocy, rozwojowi zawodowemu psychoterapeuty oraz podnoszeniu jakości prowadzonej praktyki.
  2. Superwizor działa z poszanowaniem godności, autonomii i rozwoju superwizanta, dbając jednocześnie o bezpieczeństwo klientów/pacjentów.
  3. Superwizja nie może powodować nadużywania władzy ani przemocy 

Artykuł 49. Poufność w superwizji

  1. Materiał superwizyjny bezwzględnie objęty jest poufnością.
  2. Superwizor i superwizant dbają o anonimizację danych klientów oraz bezpieczeństwo materiałów przedstawianych w superwizji.
  3. Nagrania i dokumenty przedstawiane w superwizji wymagają odpowiednich zgód i zabezpieczeń.

Artykuł 50. Granice i konflikt ról w superwizji

  1. Superwizor unika relacji wielorakich z superwizantem. 
  2. Jeśli superwizor pełni równocześnie inne role wobec tej samej osoby, ujawnia to i rozważa zasadność kontynuowania współpracy.
  3. Niedopuszczalne jest wykorzystywanie relacji superwizyjnej dla jakichkolwiek korzyści, w tym: organizacyjnych, emocjonalnych, finansowych lub seksualnych. 

Artykuł 51. Odpowiedzialność superwizora

  1. Superwizor przekazuje rzetelną informację zwrotną i jasno komunikuje swoje zastrzeżenia dotyczące jakości praktyki.
  2. Jeśli uzna, że praktyka superwizanta może stwarzać ryzyko szkody dla klientów, ma obowiązek to nazwać, zalecić działania naprawcze, a w razie potrzeby podjąć dalsze kroki zgodne z regulacjami Towarzystwa.

ROZDZIAŁ XIII

BADANIA NAUKOWE, PUBLIKACJE I DZIAŁALNOŚĆ EDUKACYJNA

Artykuł 52. Zasady ogólne

  1. Psychoterapeuta prowadzący badania lub działalność naukową łączy dążenie do prawdy z ochroną dobra uczestników badań oraz osób, których materiał kliniczny jest wykorzystywany.
  2. Badania powinny być planowane i prowadzone rzetelnie, z poszanowaniem prawa, standardów metodologicznych i zasad etycznych.
  3. Niedopuszczalne jest  zniekształcanie wyników, plagiat, ukrywanie konfliktu interesów oraz wykorzystywanie uczestników badań w sposób nieetyczny.

Artykuł 53. Zgoda i bezpieczeństwo uczestników badań

  1. Uczestnik badania powinien wyrazić świadomą zgodę, znać cel badania, jego przebieg, ryzyka, zasady poufności oraz prawo do wycofania się.
  2. W badaniach z udziałem osób szczególnie wrażliwych wymagana jest zwiększona ostrożność etyczna.
  3. Wykorzystanie materiału klinicznego w badaniach lub publikacjach wymaga skutecznej anonimizacji i zgody osoby. 

Artykuł 54. Publikacje i popularyzacja

  1. Psychoterapeuta publikuje i popularyzuje wiedzę w sposób rzetelny, odpowiedzialny i uczciwy, w sposób zgodny z powszechnie obowiązującymi standardami.
  2. Nie przedstawia pojedynczych doświadczeń klinicznych jako uniwersalnych prawd bez odpowiedniego uzasadnienia.
  3. W publikacjach i wystąpieniach nie ujawnia informacji umożliwiających identyfikację osoby, chyba że istnieje wyraźna zgoda i jest to etycznie dopuszczalne.

ROZDZIAŁ XIV

KOMISJA ETYKI I ODPOWIEDZIALNOŚĆ ETYCZNA

Artykuł 55. Rola Komisji Etyki

  1. Komisja Etyki Pomorskiego Towarzystwa Psychoterapii stoi na straży przestrzegania niniejszego Kodeksu.
  2. Komisja rozpoznaje skargi dotyczące możliwych naruszeń etycznych, prowadzi postępowania zgodnie z procedurą określoną w odrębnym regulaminie postępowania etycznego uchwalonym przez właściwy organ Towarzystwa. 
  3. Celem postępowania etycznego jest przede wszystkim ochrona osób, troska o standardy zawodu i wspieranie działań naprawczych, a nie represja dla niej samej.

Artykuł 56. Obowiązek współpracy

  1. Członek Towarzystwa objęty postępowaniem etycznym ma obowiązek współpracować z Komisją Etyki w zakresie przewidzianym procedurą.
  2. Członkowie Towarzystwa są zobowiązani respektować prawomocne rozstrzygnięcia organów etycznych Towarzystwa.

Artykuł 57. Sankcje i działania naprawcze

  1. W przypadku stwierdzenia naruszenia Kodeksu możliwe jest zastosowanie działań naprawczych lub sankcji przewidzianych w regulacjach Towarzystwa, w tym:
    1. zalecenia dodatkowej superwizji,
    2. zalecenia dodatkowego szkolenia,
    3. oficjalnego upomnienia lub ostrzeżenia,
    4. udzielenia nagany
    5. czasowego ograniczenia uprawnień wynikających z członkostwa,
    6. wniosku o skreślenie z listy członków.
  2. Przy wyborze działań uwzględnia się wagę naruszenia, ryzyko dla osób, postawę członka, gotowość do reparacji oraz stopień współpracy z Komisją Etyki.

ROZDZIAŁ XV

ODPOWIEDZIALNOŚĆ ZAWODOWA I STANDARDY PRAKTYKI

Artykuł 58. Kompetencje zawodowe

  1. Psychoterapeuta podejmuje się prowadzenia psychoterapii wyłącznie w zakresie swoich kompetencji wynikających z wykształcenia, poziomu wyszkolenia oraz doświadczenia zawodowego.
  2. Psychoterapeuta ma obowiązek stałego rozwijania swoich kompetencji zawodowych poprzez:
    • udział w szkoleniach,
    • superwizję,
    • doskonalenie zawodowe,
    • refleksję nad własną praktyką kliniczną.
    • udział w konferencjach
  3. W sytuacji przekroczenia własnych kompetencji psychoterapeuta podejmuje działania zmierzające do skierowania osoby korzystającej z pomocy do odpowiedniego specjalisty.

Artykuł 59. Superwizja

  1. Psychoterapeuta dba o jakość swojej pracy poprzez regularne korzystanie z superwizji.
  2. W szczególności dotyczy to:
    • osób w trakcie szkolenia psychoterapeutycznego,
    • psychoterapeutów rozpoczynających praktykę,
    • psychoterapeutów w trakcie certyfikacji
    • sytuacji klinicznie trudnych lub budzących wątpliwości etyczne.
  3. Superwizja powinna być prowadzona przez osobę posiadającą odpowiednie kwalifikacje superwizorskie.

Artykuł 60. Odpowiedzialność za proces szkolenia

  1. Osoby prowadzące szkolenia psychoterapeutyczne, superwizję lub inne formy kształcenia zawodowego ponoszą szczególną odpowiedzialność za jakość przekazywanej wiedzy oraz standardy etyczne procesu szkoleniowego.
  2. Relacje szkoleniowe powinny być prowadzone w sposób respektujący granice zawodowe oraz zapobiegający nadużyciu zależności.
  3. Niedopuszczalne jest wykorzystywanie relacji szkoleniowej lub superwizyjnej dla realizacji prywatnych, finansowych lub emocjonalnych interesów prowadzącego.

Artykuł 61. Certyfikacja i standardy zawodowe

  1. Członkowie Towarzystwa, którzy posługują się certyfikatem Towarzystwa lub powołują się na jego standardy, są zobowiązani do rzetelnego przestrzegania wymagań związanych z ich uzyskaniem i utrzymaniem.
  2. Niedopuszczalne jest wprowadzanie w błąd co do posiadanych kwalifikacji, certyfikatów lub statusu szkoleniowego.
  3. Psychoterapeuta powinien jasno informować osoby korzystające z pomocy o swoim przygotowaniu zawodowym oraz statusie szkoleniowym.

Artykuł 62. Odpowiedzialność ośrodków szkoleniowych

  1. Ośrodki szkoleniowe współpracujące z Towarzystwem lub ubiegające się o jego akredytację powinny prowadzić działalność szkoleniową zgodnie z zasadami rzetelności naukowej, odpowiedzialności zawodowej oraz poszanowania praw uczestników szkolenia.
  2. Programy szkoleniowe powinny zapewniać:
    • odpowiedni poziom kształcenia teoretycznego,
    • przygotowanie kliniczne,
    • dostęp do superwizji,
    • refleksję nad etycznymi aspektami praktyki psychoterapeutycznej.
  3. Towarzystwo może określać szczegółowe standardy akredytacji w odrębnych regulacjach które ustala Komisja Akredytacyjna.

ROZDZIAŁ XVI

POSTANOWIENIA KOŃCOWE

Artykuł 63. Wykładnia Kodeksu

  1. Kodeks powinien być interpretowany w sposób służący ochronie godności, praw i bezpieczeństwa osób korzystających z psychoterapii oraz wspierający wysoką jakość praktyki psychoterapeutycznej.
  2. W przypadkach nieuregulowanych wprost w Kodeksie członek Towarzystwa kieruje się jego duchem, wartościami wskazanymi w preambule, standardami zawodowymi oraz powszechnie obowiązującym prawem.

Artykuł 64. Wejście w życie

  1. Kodeks wchodzi w życie z dniem uchwalenia przez właściwy organ Pomorskiego Towarzystwa Psychoterapii.
  2. Członkowie Towarzystwa są zobowiązani do zapoznania się z jego treścią i przestrzegania go w całym zakresie swojej działalności zawodowej objętej niniejszym dokumentem.
  3. Naruszenia zasad niniejszego Kodeksu mogą stanowić podstawę postępowania przed Komisją Etyki Pomorskiego Towarzystwa Psychoterapii.
  4. Tryb składania i rozpatrywania skarg określa „Procedura skarg i odwołań Pomorskiego Towarzystwa Psychoterapii”.