Akredytacja szkoleń i kursów

Standard jakości kształcenia psychoterapeutów Pomorskie Towarzystwo Psychoterapii (PTP Pomorze)

1. Cel akredytacji

Akredytacja Pomorskiego Towarzystwa Psychoterapii potwierdza, że program szkoleniowy spełnia określone przez Towarzystwo standardy merytoryczne, kliniczne, etyczne, dydaktyczne i organizacyjne oraz zapewnia warunki umożliwiające odpowiedzialne przygotowanie do wykonywania zawodu psychoterapeuty.

Proces akredytacji obejmuje ocenę zarówno programu kształcenia, jak i sposobu jego realizacji, kwalifikacji kadry, organizacji praktyki klinicznej i superwizji, doświadczenia własnego, zasad rekrutacji oraz systemu oceny i zapewniania jakości.

Celem akredytacji jest ochrona jakości kształcenia psychoterapeutów, bezpieczeństwa osób korzystających z psychoterapii oraz rozwój wysokich standardów zawodowych.

2. Jakie szkolenia mogą uzyskać akredytację?

Akredytacja PTP Pomorze może zostać przyznana całościowemu szkoleniu psychoterapeutycznemu, które:

• posiada jasno określony model i założenia teoretyczne
• prowadzi do rozwoju kompetencji niezbędnych do samodzielnego i odpowiedzialnego prowadzenia psychoterapii
• obejmuje przygotowanie teoretyczne, praktyczne, kliniczne i osobiste
• zapewnia odpowiednią praktykę psychoterapeutyczną prowadzoną pod superwizją
• posiada system oceny postępów i końcowej oceny kompetencji
• spełnia standardy etyczne, dydaktyczne i organizacyjne PTP Pomorze

Model szkolenia powinien być spójny teoretycznie i metodologicznie oraz oparty na aktualnej wiedzy naukowej.

W przypadku szkolenia integracyjnego integracja stosowanych podejść powinna być uzasadniona teoretycznie i metodologicznie, a nie polegać wyłącznie na łączeniu niespójnych technik pochodzących z różnych nurtów.

3. Wymagania dotyczące organizacji szkolącej

Organizacja ubiegająca się o akredytację powinna posiadać:

• jasno określoną strukturę organizacyjną i odpowiedzialność za realizację programu
• warunki organizacyjne i dydaktyczne umożliwiające prawidłową realizację szkolenia
• odpowiednio wykwalifikowaną kadrę
• Radę Programową lub inny organ odpowiedzialny za jakość i spójność programu
• system rekrutacji i kwalifikacji uczestników
• system monitorowania postępów osób szkolących się
• procedury oceny kompetencji
• system ewaluacji programu i zajęć
• zasady reagowania na trudności edukacyjne i kliniczne
• rozwiązania zapewniające przestrzeganie standardów etycznych, poufności i granic zawodowych

Organizacja powinna działać zgodnie z obowiązującym prawem oraz zapewniać dostępność szkolenia adekwatną do charakteru prowadzonej działalności.

4. Model i czas trwania szkolenia

Całościowe szkolenie psychoterapeutyczne powinno trwać co najmniej 4 lata.

Minimalny wymiar programu wynosi 1200 godzin. Program może obejmować większą liczbę godzin, jeżeli wynika to z jego modelu, zakładanych efektów uczenia się i konstrukcji procesu kształcenia.

Program powinien zapewniać odpowiednią równowagę pomiędzy:

• teorią i metodologią psychoterapii
• praktyką kliniczną i psychoterapeutyczną
• superwizją
• doświadczeniem własnym
• stażem klinicznym
• rozwojem kompetencji osobistych i zawodowych psychoterapeuty

5. Program kształcenia

Rozwój człowieka

Rozwój człowieka w cyklu życia, w tym rozwój emocjonalny, interpersonalny i seksualny oraz rozumienie czynników wpływających na rozwój zdrowia i zaburzeń psychicznych.

Teorie i podejścia psychoterapeutyczne

Znajomość głównych podejść psychoterapeutycznych oraz pogłębione rozumienie modelu stanowiącego podstawę szkolenia. Program powinien obejmować m.in. perspektywę:

• psychodynamiczną
• poznawczo-behawioralną
• systemową
• humanistyczno-doświadczeniową
• integracyjną

Teorie zmiany i procesu psychoterapii

Program powinien przygotowywać do rozumienia procesu psychoterapeutycznego, relacji terapeutycznej, mechanizmów zmiany oraz czynników wpływających na skuteczność i przebieg psychoterapii.

Psychopatologia, diagnoza i konceptualizacja

Szkolenie powinno obejmować:

• psychopatologię
• klasyfikacje diagnostyczne
• diagnozę różnicową
• konceptualizację przypadku
• ocenę kliniczną
• planowanie psychoterapii i innych odpowiednich interwencji

Społeczny i kulturowy kontekst psychoterapii

Program powinien uwzględniać wpływ uwarunkowań społecznych, kulturowych, rodzinnych, ekonomicznych, tożsamościowych i środowiskowych na funkcjonowanie człowieka i proces psychoterapii.

6. Praktyka kliniczna

Program powinien przygotowywać do pracy z różnymi problemami klinicznymi oraz grupami pacjentów i może obejmować m.in.:

• interwencję kryzysową
• psychoterapię indywidualną
• psychoterapię grupową
• terapię par i rodzin
• pracę z traumą
• pracę z uzależnieniami
• inne obszary wynikające z profilu programu

7. Kompetencje zawodowe i etyczne

Program powinien rozwijać:

• świadomość etyczną
• zdolność rozpoznawania własnych granic kompetencji
• refleksyjność
• samoświadomość
• odpowiedzialność zawodową
• umiejętność korzystania z superwizji i informacji zwrotnej
• zdolność dbania o własną kondycję zawodową i profilaktykę wypalenia

W przypadku programu psychoterapii integracyjnej i/lub humanistycznej ocenianego pod kątem zgodności ze standardami Komisja Akredytacyjna sprawdza, czy w ramach całego programu zostały spełnione co najmniej następujące wymagania:

• minimum 4 lata i 1200 godzin specjalistycznego szkolenia psychoterapeutycznego
• minimum 500 godzin teorii i metodologii
• minimum 150 godzin superwizji
• minimum 300 godzin praktyki klinicznej
• minimum 250 godzin osobistego doświadczenia terapeutycznego lub jego uznanego odpowiednika
• praktyczna praca psychoterapeutyczna prowadzona pod bieżącą superwizją przez okres co najmniej 2 lat

8. Doświadczenie własne

Szkolenie powinno obejmować obowiązkowe doświadczenie własne umożliwiające rozwój samoświadomości i refleksyjności psychoterapeuty. Może ono obejmować w szczególności:

• psychoterapię indywidualną
• psychoterapię lub doświadczenie grupowe
• trening interpersonalny
• inne formy doświadczenia własnego zgodne z modelem szkolenia

Formy inne niż psychoterapia mogą być uwzględniane w wymaganym wymiarze doświadczenia własnego wyłącznie w zakresie, w jakim odpowiadają celom i standardowi wymaganego osobistego doświadczenia terapeutycznego lub jego uznanego odpowiednika.

Doświadczenie własne powinno odbywać się w warunkach zapewniających poufność oraz powinno być odpowiednio oddzielone od procesu oceniania osoby szkolącej się.

9. Superwizja

Program powinien zapewniać regularną superwizję rzeczywistej praktyki psychoterapeutycznej. Superwizja powinna:

• być prowadzona przez osoby posiadające odpowiednie kwalifikacje
• dotyczyć rzeczywistych procesów psychoterapeutycznych
• pozostawać powiązana z praktyką kliniczną osoby szkolącej się
• umożliwiać ocenę rozwoju kompetencji klinicznych i etycznych
• wspierać rozwój refleksyjności oraz zdolności rozpoznawania własnych ograniczeń

Superwizja może odbywać się indywidualnie i grupowo, zgodnie z założeniami programu.

10. Praktyka i staż kliniczny

Organizacja powinna zapewnić możliwość zdobywania doświadczenia klinicznego w warunkach umożliwiających kontakt z osobami o zróżnicowanych problemach i rozpoznaniach klinicznych. Praktyka lub staż powinny umożliwiać m.in.:

• pracę w zespole interdyscyplinarnym
• kontakt z osobami korzystającymi z pomocy w zakresie zdrowia psychicznego
• rozwijanie kompetencji diagnostycznych i klinicznych
• poznanie różnych form pomocy i leczenia
• korzystanie z odpowiedniego nadzoru lub superwizji

Organizacja szkoląca może realizować ten element we współpracy z odpowiednimi placówkami klinicznymi, medycznymi lub terapeutycznymi.

11. Kadra dydaktyczna

Organizacja szkoląca powinna zapewnić kadrę o kwalifikacjach odpowiednich do powierzonych zadań dydaktycznych, klinicznych i superwizyjnych. W szczególności powinna posiadać:

• osobę odpowiedzialną za merytoryczny nadzór nad programem
• doświadczonych psychoterapeutów prowadzących zajęcia
• odpowiednio wykwalifikowanych superwizorów
• osoby posiadające kompetencje odpowiadające obszarom, których nauczają

Należy dbać o rozdzielność ról, szczególnie tam, gdzie ich łączenie mogłoby prowadzić do konfliktu interesów lub naruszenia bezpieczeństwa osoby szkolącej się.

12. Rekrutacja uczestników

Organizacja powinna posiadać jasno określoną procedurę rekrutacji. Proces kwalifikacji powinien umożliwiać ocenę:

• wymaganego wykształcenia
• motywacji do szkolenia w psychoterapii
• kompetencji interpersonalnych
• dojrzałości osobistej i zawodowej
• gotowości do podjęcia odpowiedzialnej pracy klinicznej

Proces może obejmować analizę dokumentów, rozmowę kwalifikacyjną i inne adekwatne formy oceny.

13. Ocena kompetencji osób szkolących się

Program powinien posiadać przejrzysty system monitorowania rozwoju i oceny kompetencji uczestników. Powinien obejmować:

• okresową ocenę wiedzy i umiejętności
• ocenę kompetencji praktycznych i klinicznych
• informację zwrotną
• możliwość wskazania obszarów wymagających dalszego rozwoju
• możliwość warunkowego przejścia do kolejnych etapów lub czasowego zatrzymania procesu szkolenia, jeśli wymaga tego bezpieczeństwo pacjentów lub poziom kompetencji
• końcową ocenę przygotowania do samodzielnego prowadzenia psychoterapii

Kryteria oceny powinny być znane osobom szkolącym się.

Końcowa ocena powinna obejmować ocenę kompetencji klinicznych i integracji wiedzy z praktyką oraz zawierać element oceny niezależny od osób bezpośrednio odpowiedzialnych za bieżące prowadzenie procesu szkoleniowego.

14. System zapewniania jakości

Organizacja powinna prowadzić systematyczne działania służące monitorowaniu jakości szkolenia. System powinien obejmować m.in.:

• ewaluację zajęć
• możliwość przekazywania informacji zwrotnej przez osoby szkolące się
• analizę wyników ewaluacji
• regularne spotkania kadry
• okresowy przegląd programu
• monitorowanie jakości pracy dydaktycznej i superwizyjnej
• dokumentowanie istotnych zmian programu
• mechanizmy reagowania na problemy edukacyjne, organizacyjne i etyczne

15. Standardy etyczne

Organizacja oraz osoby prowadzące szkolenie powinny przestrzegać zasad etycznych właściwych dla pełnionej roli. Szczególną uwagę należy zwrócić na:

• bezpieczeństwo pacjentów i osób szkolących się
• poufność
• granice zawodowe
• konflikt interesów
• odpowiedzialne łączenie ról terapeuty, nauczyciela, superwizora i asesora
• rzetelność procesu oceniania
• niedyskryminację i poszanowanie różnorodności

16. Jak przebiega proces akredytacji?

01 — Złożenie wniosku

Organizacja składa wniosek wraz z dokumentacją pozwalającą ocenić program oraz sposób jego realizacji.

02 — Weryfikacja formalna

Sprawdzana jest kompletność dokumentacji oraz spełnienie podstawowych wymogów formalnych.

03 — Ocena merytoryczna

Program podlega ocenie pod kątem kryteriów PTP Pomorze, w tym struktury programu, liczby godzin, treści kształcenia, superwizji, doświadczenia własnego, praktyki klinicznej, kwalifikacji kadry oraz systemu zapewniania jakości.

Oceny merytorycznej dokonuje Komisja Akredytacyjna PTP Pomorze. Asesorzy uczestniczący w ocenie są wyznaczani zgodnie z obowiązującymi w PTP Pomorze Kryteriami wyboru asesorów i członków Komisji Akredytacyjnej, z zachowaniem zasad bezstronności, kompetencji, poufności i unikania konfliktu interesów.

04 — Dodatkowa weryfikacja

Jeżeli jest to potrzebne, PTP Pomorze może zwrócić się o dodatkowe dokumenty lub wyjaśnienia albo zastosować inną proporcjonalną metodę weryfikacji.

05 — Rekomendacja i decyzja

Po zakończeniu oceny Komisja Akredytacyjna przedstawia Zarządowi PTP Pomorze rekomendację dotyczącą wyniku postępowania. Na podstawie rekomendacji Komisji Zarząd PTP Pomorze podejmuje decyzję o:

• przyznaniu akredytacji
• przyznaniu akredytacji warunkowej ze wskazaniem elementów wymagających uzupełnienia
• odmowie przyznania akredytacji

Decyzja jest sporządzana w formie pisemnej i zawiera uzasadnienie. W przypadku decyzji warunkowej określa się elementy wymagające uzupełnienia, sposób ich uzupełnienia oraz termin.

17. Dokumentacja składana wraz z wnioskiem

Wniosek powinien obejmować dokumentację pozwalającą na ocenę programu, w szczególności:

• opis modelu i założeń szkolenia
• szczegółowy program i sylabus
• strukturę godzinową programu
• sposób realizacji teorii, praktyki klinicznej, superwizji i doświadczenia własnego
• opis kadry wraz z kwalifikacjami
• informacje dotyczące Rady Programowej lub organu odpowiedzialnego za jakość
• procedurę rekrutacji
• system monitorowania i oceny kompetencji uczestników
• system ewaluacji i zapewniania jakości
• zasady dotyczące etyki, skarg i bezpieczeństwa osób szkolących się
• informacje o współpracy z placówkami klinicznymi lub stażowymi – jeżeli dotyczy
• inne dokumenty niezbędne do oceny zgodności programu z kryteriami PTP Pomorze

18. Obowiązki organizacji w okresie ważności akredytacji

1. Organizacja posiadająca akredytację ma obowiązek informować PTP Pomorze o istotnych zmianach mogących wpływać na spełnianie kryteriów akredytacyjnych, w szczególności dotyczących modelu lub struktury programu, kluczowej kadry, sposobu realizacji superwizji, praktyki klinicznej lub doświadczenia własnego.
2. Jeżeli charakter zgłoszonej zmiany lub inne wiarygodne informacje wskazują na możliwość istotnej zmiany stopnia spełniania kryteriów akredytacyjnych, PTP Pomorze może przeprowadzić proporcjonalną dodatkową ocenę.
3. Po przeprowadzeniu dodatkowej oceny Komisja Akredytacyjna przedstawia Zarządowi rekomendację. Zarząd może, odpowiednio do wyników oceny, utrzymać akredytację, określić warunki i termin dostosowania programu, zawiesić akredytację albo ją cofnąć.
4. Rozstrzygnięcie jest przekazywane organizacji na piśmie wraz z uzasadnieniem. Od niekorzystnego rozstrzygnięcia przysługuje odwołanie zgodnie z Procedurą skarg i odwołań PTP Pomorze.

19. Odnowienie akredytacji

Akredytacja programu szkoleniowego PTP Pomorze jest przyznawana na okres 5 lat. Jej odnowienie nie następuje automatycznie.

Przed upływem okresu ważności organizacja szkoląca składa wniosek o odnowienie i wykazuje, że program nadal spełnia aktualne standardy PTP Pomorze.

W ramach procesu odnowienia oceniane są w szczególności:

• aktualność programu i jego zgodność z obowiązującymi kryteriami
• kwalifikacje i aktualny skład kadry
• sposób realizacji teorii, praktyki klinicznej, superwizji i doświadczenia własnego
• system rekrutacji, oceny kompetencji i monitorowania postępów
• wyniki ewaluacji programu oraz sposób wykorzystywania informacji zwrotnej
• istotne zmiany w programie, organizacji szkolenia lub kadrze
• przestrzeganie standardów etycznych i zawodowych
• informacje o istotnych skargach lub postępowaniach dotyczących działalności szkoleniowej

Komisja Akredytacyjna może zwrócić się o dodatkowe dokumenty lub wyjaśnienia potrzebne do oceny aktualnego sposobu realizacji programu.

Po zakończeniu oceny Komisja Akredytacyjna przedstawia Zarządowi PTP Pomorze rekomendację. Na jej podstawie Zarząd podejmuje decyzję o:

• odnowieniu akredytacji na kolejne 5 lat
• odnowieniu warunkowym ze wskazaniem elementów wymagających uzupełnienia
• odmowie odnowienia akredytacji

Decyzja jest przekazywana organizacji na piśmie wraz z uzasadnieniem. W przypadku odnowienia warunkowego określa się elementy wymagające uzupełnienia, sposób ich uzupełnienia oraz termin.

20. Odwołanie od decyzji

Organizacja może odwołać się od odmowy, decyzji warunkowej lub innego niekorzystnego rozstrzygnięcia akredytacyjnego zgodnie z Procedurą skarg i odwołań PTP Pomorze. Odwołanie rozpatrują osoby niezależne od pierwotnej oceny.

21. Opłaty

Opłata za rozpatrzenie wniosku o akredytację programu szkoleniowego: 3000 zł.

Opłata za odnowienie akredytacji: 1000 zł.

Jeżeli w toku postępowania konieczna jest dodatkowa forma oceny generująca dodatkowe koszty, organizacja powinna zostać o nich poinformowana przed ich poniesieniem.

22. Jak złożyć wniosek?

Wniosek o akredytację należy złożyć w formie elektronicznej na adres wskazany przez Pomorskie Towarzystwo Psychoterapii.

Wniosek uznaje się za kompletny po dostarczeniu wymaganej dokumentacji oraz wniesieniu właściwej opłaty.