Standard odpowiedzialnej superwizji i kształcenia psychoterapeutów
Pomorskie Towarzystwo Psychoterapii (PTP Pomorze)
Cel i zakres
Pomorskie Towarzystwo Psychoterapii prowadzi odrębne ścieżki certyfikacji superwizorów i trenerów psychoterapii. Certyfikacja służy zapewnieniu jakości superwizji i szkolenia psychoterapeutów oraz przejrzystości decyzji certyfikacyjnych PTP Pomorze.
Certyfikat Superwizora i Certyfikat Trenera są odrębnymi kwalifikacjami. Spełnienie kryteriów jednej z nich nie oznacza automatycznie spełnienia kryteriów drugiej.
Osoba spełniająca kryteria obu ścieżek może posiadać jednocześnie Certyfikat Superwizora PTP Pomorze i Certyfikat Trenera PTP Pomorze. Każdy z certyfikatów jest przyznawany i odnawiany odrębnie.
Wymagania wspólne
Kandydat na superwizora lub trenera:
- posiada kwalifikacje psychoterapeuty uznawane przez PTP Pomorze i spełnia standard odpowiadający co najmniej czteroletniemu całościowemu szkoleniu psychoterapeutycznemu;
- prowadzi lub prowadził regularną praktykę psychoterapeutyczną;
- przestrzega Kodeksu Etycznego PTP Pomorze i nie jest objęty obowiązującą sankcją uniemożliwiającą pełnienie danej funkcji;
- korzysta z odpowiednich form rozwoju zawodowego oraz superwizji lub interwizji;
- wykazuje dojrzałość zawodową, refleksyjność, zdolność udzielania konstruktywnej informacji zwrotnej, świadomość granic kompetencji oraz poszanowanie różnorodności;
- ujawnia konflikty interesów i przestrzega zasad poufności;
- przedstawia dokumentację pozwalającą zweryfikować spełnienie kryteriów.
Certyfikat Superwizora PTP Pomorze
Doświadczenie zawodowe
Kandydat powinien:
- posiadać co najmniej 3 lata doświadczenia zawodowego po uzyskaniu kwalifikacji psychoterapeuty;
- posiadać łącznie co najmniej 5 lat pracy z klientami jako psychoterapeuta oraz co najmniej 1600 godzin praktyki psychoterapeutycznej;
- posiadać doświadczenie kliniczne pozwalające na superwizowanie pracy w zakresie, którego dotyczy certyfikat.
Szkolenie superwizorskie
Kandydat powinien ukończyć szkolenie w superwizji psychoterapii obejmujące co najmniej:
- 80 godzin nauczania dotyczącego superwizji psychoterapii;
- 30 godzin superwizji własnej praktyki superwizorskiej;
- 50 godzin praktyki klinicznej jako superwizor z rzeczywistymi superwizantami;
- końcową ocenę kompetencji obejmującą pracę pisemną lub opis przypadku oraz materiał umożliwiający ocenę rzeczywistego procesu superwizji, z zachowaniem poufności;
- przygotowanie obejmujące m.in. etykę superwizji, kontrakt, granice, odpowiedzialność, relację superwizyjną, ocenę kompetencji, proces grupowy – jeśli dotyczy – różnorodność i kwestie bezpieczeństwa.
Ocena kandydata na superwizora
Kandydat składa CV, dokumenty potwierdzające kwalifikacje, wykaz praktyki klinicznej, dokumentację szkolenia superwizorskiego, superwizji własnej pracy superwizorskiej i praktyki superwizorskiej oraz oświadczenie etyczne.
Oceny dokonują asesorzy wyznaczeni zgodnie z obowiązującymi w PTP Pomorze zasadami wyboru asesorów. Ocena obejmuje analizę dokumentów i ocenę kompetencji; może również obejmować rozmowę, analizę przypadku, nagranie lub transkrypcję – za zgodą i po pełnej anonimizacji – albo inną adekwatną formę. W procesie oceny zapewnia się udział asesora posiadającego odpowiednie doświadczenie w superwizji psychoterapii.
Certyfikat Trenera PTP Pomorze
Kryteria wejścia
Kandydat na trenera psychoterapii powinien:
- posiadać kwalifikacje psychoterapeuty odpowiadające co najmniej czteroletniemu specyficznemu szkoleniu psychoterapeutycznemu;
- posiadać co najmniej 3 lata doświadczenia klinicznego po uzyskaniu kwalifikacji oraz co najmniej 1000 godzin superwizowanej praktyki klinicznej z klientami indywidualnymi i/lub grupowymi w tym okresie;
- wykazywać etyczną praktykę zawodową;
- posiadać dojrzałość osobistą i zawodową umożliwiającą odpowiedzialne pełnienie roli edukatora;
- posiadać wiedzę w zakresie modalności lub obszaru, którego naucza.
Przygotowanie trenerskie
Wymagane jest udokumentowane przygotowanie do nauczania psychoterapii. Program lub równoważna ścieżka powinny obejmować co najmniej:
- 60 godzin teorii i metodologii nauczania psychoterapii;
- 260 godzin praktycznego doświadczenia dydaktycznego, prowadzonego i ocenianego w odpowiednio wspieranych warunkach;
- 30 godzin samodzielnego uczenia się i oceny;
- łączny okres rozwoju kompetencji trenerskich wynoszący co najmniej 2 lata.
Przygotowanie powinno obejmować w szczególności etykę nauczania i oceniania, projektowanie programu i efektów uczenia się, metody uczenia dorosłych, uczenie doświadczeniowe, udzielanie informacji zwrotnej, ocenę wiedzy i kompetencji klinicznych, różnorodność i równość, granice ról oraz aktualizowanie programu zgodnie z wiedzą i standardami zawodowymi.
Równoważność wcześniejszego przygotowania może zostać wykazana w ramach Procedury Uznawania Wcześniejszego Kształcenia (UWK) PTP Pomorze, pod warunkiem pełnego udokumentowania kompetencji i godzin.
Ocena kandydata na trenera
Ocena obejmuje:
- dokumentację kwalifikacji i praktyki psychoterapeutycznej;
- dokumentację przygotowania dydaktycznego;
- portfolio doświadczenia w nauczaniu;
- co najmniej jedną obserwowaną lub wiarygodnie udokumentowaną aktywność dydaktyczną;
- ocenę umiejętności planowania, prowadzenia i ewaluacji uczenia się oraz udzielania informacji zwrotnej;
- ocenę rozumienia etyki, granic władzy i odpowiedzialności w relacji trener–osoba szkoląca się.
Oceny dokonują asesorzy wyznaczeni zgodnie z obowiązującymi w PTP Pomorze zasadami wyboru asesorów. W procesie oceny zapewnia się udział asesora posiadającego istotne doświadczenie w szkoleniu psychoterapeutów.
Decyzja i odwołanie
- Po zakończeniu oceny Komisja Certyfikacyjna przedstawia Zarządowi PTP Pomorze rekomendację dotyczącą wyniku postępowania.
- Na podstawie rekomendacji Komisji Certyfikacyjnej Zarząd PTP Pomorze podejmuje decyzję o:
- przyznaniu certyfikatu;
- przyznaniu certyfikatu warunkowo, ze wskazaniem braków do uzupełnienia;
- odmowie przyznania certyfikatu.
- Decyzja jest wydawana na piśmie i zawiera uzasadnienie. W przypadku decyzji warunkowej wskazuje się zakres braków, sposób ich uzupełnienia oraz termin ich uzupełnienia.
- Kandydat może odwołać się od decyzji w terminie 14 dni od jej doręczenia, zgodnie z Procedurą skarg i odwołań Pomorskiego Towarzystwa Psychoterapii. Odwołania nie rozpatrują osoby, które uczestniczyły w podejmowaniu pierwotnej decyzji.
- W przypadkach dotyczących uznania wcześniejszego kształcenia stosuje się Procedurę Uznawania Wcześniejszego Kształcenia (UWK) PTP Pomorze.
Ważność certyfikatu i rozwój zawodowy
- Certyfikat Superwizora PTP Pomorze oraz Certyfikat Trenera PTP Pomorze są przyznawane na okres 5 lat. Osoba może posługiwać się odpowiednim tytułem wyłącznie w okresie ważności certyfikatu.
- Warunkiem odnowienia odpowiedniego certyfikatu jest:
- dalsze wykonywanie odpowiedniej praktyki superwizorskiej lub trenerskiej;
- regularny rozwój zawodowy adekwatny do pełnionej roli;
- utrzymywanie praktyki psychoterapeutycznej lub wystarczającego kontaktu z praktyką kliniczną;
- korzystanie z superwizji lub interwizji własnej pracy, szczególnie w sytuacjach złożonych lub etycznie trudnych;
- brak obowiązującej sankcji etycznej uniemożliwiającej wykonywanie funkcji superwizora lub trenera;
- przedstawienie zestawienia aktywności z ostatnich 5 lat.
- Każdy z posiadanych certyfikatów jest odnawiany odrębnie. W zakresie procedury odnowienia stosuje się odpowiednio zasady określone w dokumencie „Odnowienie certyfikatu i rozwój zawodowy” PTP Pomorze, z uwzględnieniem specyfiki praktyki superwizorskiej albo trenerskiej.
Szczególna odpowiedzialność etyczna
Superwizor i trener, ze względu na odpowiedzialność związaną z pełnioną rolą, mają szczególny obowiązek:
- rozpoznawać asymetrię władzy w relacji edukacyjnej i superwizyjnej;
- oddzielać role terapeuty, superwizora, trenera i asesora oraz unikać niepotrzebnego ich łączenia;
- jasno określać zasady poufności i jej ograniczenia;
- przekazywać kryteria oceny z wyprzedzeniem;
- nie wykorzystywać zależności szkoleniowej dla korzyści osobistej, finansowej lub seksualnej;
- reagować na zagrożenie dla bezpieczeństwa klienta lub pacjenta;
- oceniać rzetelnie i dokumentować istotne decyzje;
- uwzględniać różnorodność kulturową, społeczną, płciową, neuroróżnorodność i inne istotne uwarunkowania bez dyskryminacji.